ԽՈԶԵՐԻ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԴՐԱՆՑ ԿԱՆԽԱՐԳԵԼՄԱՆ ՁԵՎԵՐՆ

Հիվանդությունների դեմ պայքարի ժամանակ կարևոր է հնարաորինս շուտ տեղեկանալ դրանց մասին:Որի համար կերակրման ժամանակ պետք է հետևել խոզի կերին մոտիկանալուն,ուտելուն…:Պետք է միշտ ուշադրություն դարցնել խոզի մարմնին:

Եթե կենդանու մոտ նկատելի է անսովոր վարքագիծ,ապա պետք է զննել խոզին,ուշադրություն դարցնել բերանի փոփոխություններին’կարմրում,այտուցվածություն:Այնուհետև պատք է չափել խոզի ջերմությունը:Ջեռմությունը չափում են ուղիղ աղիքում,զգուշորեն ջերմաչափը մտցնելով և պահելով 5-10րոպե:

Հասուն խոզի նորմալ ջերմաստիճանը 39 °С,երիտասարդների մոտ ’39.5°С,իսկ խոչկորների մոտ’40°С:Նորմալ շնչառությունը 18 անգամ 1 րոպեում:Եթե ջերմությունը բարցր է(41—41,5°С),ապա անհապաղ պետք է դիմել անասնաբույժին:

Հիվանդություններն լինում են ինֆեկցիոն և անվարակելի:Ինֆեկցիոն հիվանդություններից հաճախ հանդիպում են.ժանտախտ, դիզենտերիա, "րինիտ” ,”ռոժա”,”ящур”:

Ժանտախտը

 Վտանգաոր հիվանդություն է: Դիտարկված հիմնականում ամռանը: Տեղի է ունենում սուր,քրոնիկ ձևերով:Սուր ձևով հանդես գալու ժամանակ սկսվում է ջերմաստիճանի զգալի բարձրացում  40.5 - 41 ° C կամ ավելի, սակայն ախորժակը մնում է նույնը:2-3 օրերում նկատելի է դառնում ախորժակի վատացում կամ իսպառ վերացում:

Հիվանդ կենդանիները ձկտում են մենակության: Դիտարկվում է փսխում և փորկապություն,որոնքել փոխարինվում են լուծով,աչքերի ու քթի մոտ առաջանում են թարախաին գոյաթյություններ:Մաշկի վրա առաջանում են կարմիր կետեր,որոնք սեղմելուց չեն անհետանում:Սրտխփոցը թուլանում է,և 7-12 օր հետո կենդանին սատկում է կամ հիվանդությունը դառնում է խրոնիկ:

”Ռոժա”

Այս հիվանդությունով հիմնականում հիվանդանում են 3-12 ամսեկանում:Այս հիվանդությունն վտանգաոր է նաև մարդկանց համար:Հիվանդության աղբյուր կարող են հանդիսանալ հիվանդ կենդանիները,դրանց արտաթորանքը,միսը,մաշկը,մկներն ու կռիսները:

Հիվանդության նախանշաններից են բարձր ջերմաստիճանը (41-42,5°С): 2-3 օրերում մաշկի վրա առաջանում են կարմիր կետեր,որոնք սեղմելուց անհետանում են:Կենդանու մոտ նկատելի է դառնում փորկապություն և ախորժակի կորուստ:Կենդանիները հիմնականում առողջանում են 7-12 օրում:Երբեմն կենդանիները սատկում են:Բուժման համար օգտագործում են հատուկ իմունային շիճուկ:Հիվանդությունից խուսափելու համար պետք է կենդանուն ժամանակին պատվաստել:

”Դեզենտերիա”:

Ավելի հաճախ հիվանդանում են խոչկորներն անցումաին տարիքում:Հիվանդությունը սկսում է կենդանու մոտ բարձր ջերմաստիճանով(41-42°С),լուծով:Արտաթորանքը լինում է մոխրագույն,հազվադեպ հողի կամ սև գույնի,և արնախառը:Հիվանդ կենդանիներից մեծամասնության մոտ ախորժակը պահպանվում է,բայց դրանք շուտ նիհարում ու թուլանում են:Երիտասարդների մոտ հիվանդությունն տևում է 2-5օր,առողջացում լինում է հազվադեպ:Քանի որ խոզերի մոտ  լուծ կարող է լինել տարբեր պատճառներով,լուծի հենց առաջին դեպքում պոտք է դիմել մասնագետի օգնությանը:

"Ящур”:

Այս հիվանդությամբ հիմնականում հիվանդանում են խոզերն ու մեծ եղջերավոր անասունները,իսկ կաթի միջոցով հիվանդանում են մարդ:Հիվանդությունը արագ զարգանում է երբ կենդանուն պահում են կեղտոտ,խոնավ ու մութ տերածքներում:Հիվանդության ժամանակ առաջանում են վերքեր ու պղպճակներ կենդանու կճղակների մեջ,բերանի լորձոտ մասերում:կենդանին կաղում է,չի ուտում:Այտուցված տեղերում պռպճակները տրաքում են է դրանցից հոսում է հեղուկ,որնել ընկնելով կերի,ջրի մեջ հանդիսանում է մյուս կենդնիներին վարակվելու հնարավորություն:

Հիվանդ խոզերին առաջին հերթին հարկավոր է ապահովել մաքուր տարածքով,<<անկողնով>>  և հեշտ մարսվող կերով:Այտուցված մասերը պետք է մշակել հատուկ քսուկներով,որոնցից խորհուրդ կտա բժիշկը:

Րինիտ:

Այս հիվանդության առաջացման պատճառն դեռևս հայտնաբերված չէ:Հիվանդությանը հատուկ աղտանշաններից են քթի խոռոչում բորբոքումներն ու գանգոսկրի դեֆորմացումն:Հիվանդ խոչկորներն փռշտում են,մռութները քսում են շրջապատող առարկաներին,քթից ծորում է լորձա-թարախային հեղուկ,որն չորանում է,ձևավորելով <<կլեպներ>> քթանցքների կողքերին:Փռշտոցը խոչկորների մոտ հաճախ լինում է տեղափոխվելու ժամանակ:Հիվանդ կենդանիները լավ չեն ուտում,և աճը դանդաղում է:Այս հիվանդության դեմ պրոֆիլակտիկայում կարևոր նշանակություն ունի մայր խոզերի լիարժեք կերակրումն զուգավորման պատռաստելու և ամռանը արոտավայրում պահելու ժամանակ:Լավ արդյունք է տալիս վաղ հասակում խոչկորների պրոֆիլակտիկ մշակումն հակաբիոտիկների հետ միասին A, B, D վիտամինների ավելացումն օրապաշարի մեջ: